Plac Armii Krajowej to najważniejsza przestrzeń planowanych zmian urbanistycznych w tej części Rybnika, która uzyskuje nową jakość, z ograniczonym do minimum ruchem samochodów, z nowymi przestrzeniami zielonymi, skwerami, ogrodami deszczowymi, wiszącymi oraz zielenią na dachach. Plac z wielkiego skrzyżowania z przestrzeniami służącymi jedynie do parkowania samochodów staje się reprezentacyjnym Placem, a właściwie Parkiem Armii Krajowej.

Główną osią całego założenia jest reprezentacyjna Promenada łącząca projektowane Centrum Przesiadkowe z Dworcem Kolejowym, przebiegająca diagonalnie przez Plac Armii Krajowej. Jej klinkierowa nawierzchnia stanie się charakterystycznym elementem całego układu, drogowskazem dla osób zmierzających do wspomnianych punktów komunikacyjnych miasta. Pozostałe elementy Placu do niej nawiązują, wykorzystując zarazem niosący przez nią potencjał.

Plac nie może pozostać jedynie przestrzenią wolną od zabudowy – zabudowa miejska powinna być intensyfikowana, tylko wtedy ograniczy się rozbudowę przedmieść. Dlatego w wyniku prowadzonych analiz urbanistycznych, szkiców ideowych oraz fizycznych modeli przestrzennych wyznaczono miejsca pod obiekty kubaturowe, które pozwolą na skadrowanie brakujących pierzei Placu, dopełnienie zabudowy, które mogą stać się dominantami ważnych osi widokowych i urbanistycznych w tym ul. Reymonta, która obecnie nakierowana jest na ścianę szczytową Urzędu Skarbowego.

Projekt Parku Armii Krajowej nie powstał w oderwaniu od reszty otaczającego miasta, tylko wraz z nim – na podstawie wytycznych Inwestorskich i otrzymanych modeli symulacji opracowano schemat ruchu samochodowego, pieszego, rowerowego wyznaczając nowe, odtwarzające historyczne założenia zieleni jak te z ulicy 3 Maja, kiedyś Promenadenstrasse.

Centralnym punktem komunikacyjnym, będącym zarazem największa zamianą w tym rejonie, jest zastąpienie skomplikowanego układu obecnego skrzyżowania ulic Reymonta i Jankowickiej rondem typu holenderskiego, skupiającym, a zarazem separującym ruch samochodowy, rowerowy oraz pieszy. Zastosowanie takiego rozwiązania porządkuje zasady poruszania się wszystkich uczestników wokół ronda.

Spod Centrum Przesiadkowego rozpoczyna swój bieg reprezentacyjna Promenada o charakterystycznej nawierzchni klinkierowej, która dzieli Plac Armii Krajowej diagonalnie, aby droga dojścia do Dworca Kolejowego była jak najkrótsza. Od strony Placu bezpośrednio przy rondzie wyznaczono niewielki plac manewrowy, który wykorzystywany może zostać do różnych celów. Zjazd z ronda, oraz gabaryty placu, dostosowane są do wjazdu pojazdów o znacznych gabarytach, jak wozy służb porządkowych, straży pożarnej, technicznych, ale również i autobusów o szczególnym przeznaczeniu, jak Krwiobusy, które jak dotychczas, wielokrotnie zatrzymywały się przez budynkiem Komisariatu Policji.

Aby zachować wymagany przepisami dojazd wozów bojowych straży pożarnej (drogi pożarowe) do zlokalizowanych przy Placu obiektów budynku Policji, jak i Urzędu Skarbowego fragmenty placu (dróg) mają parametry dróg pożarowych. Projekt przewiduje również zapewnienie takiej drogi do planowanego obiektu przy ul. 3 Maja, niezależnie od jego funkcji i potrzeb w tym zakresie. Promenada jak i ta pod kompleksem biurowym K1 posiadają parametry drogi pożarowej wyprowadzonych są na ul. 3 Maja.

Układ drogowy wokół Centrum Przesiadkowego został zmodyfikowany – zaprojektowano łącznik ulic Jankowicka/Młyńska będący głównym dojazdem do parkingu. Ruch samochodów na ulicy Za komendą pozostanie dwukierunkowy – przebudowie podlegać będzie skrzyżowanie z ulicą Jankowicką. Założenia Inwestorskie dotyczące kształtu ulicy Za komendą zostały nieznacznie zmodyfikowane. Istniejący chodnik przylegający do ulicy jest bardzo wąski, został poszerzony i przesunięty za pas istniejącej zieleni i drogę rowerową.

Jezdnia ulicy Jankowickiej, od projektowanego ronda do centrum, zostanie zawężona a uzyskana przez to wolna przestrzeń pozwoli na poszerzenie chodnika od strony zachodniej oraz pasa zieleni separującej od strony wschodniej. Istniejący kontrapas rowerowy zostanie zlikwidowany – chodnik za szpalerem drzew zostanie poszerzony do szerokości ciągu pieszo-rowerowego, dwukierunkowego.

Plac Armii Krajowej został podzielony Promenadą, drogami i ścieżkami powielającymi kierunek Promenady oraz pierzei utworzonych przez istniejące obiekty. Centralna część Placu składa się z trzech pól funkcjonalnych – w pierwszym, bezpośrednio przy placu wjazdowym, umieszczono parterowy pawilon gastronomiczny. W drugim zaprojektowano ogród deszczowy ze zbiornikiem retencjonującym wody deszczowe. Trzecie, to pole ze wzniesieniem i drzewami, których celem jest oddzielenie wizualne miejsc postojowych pod budynkiem Policji od Placu – w narożu tego pola wyznaczono miejsce pod pomnik lub inny element upamiętniający Armię Krajową. Wzniesienie porośnięte trawą to miejsce rekreacji z widokiem na Plac.

Największe pole funkcjonalne przeznaczone jest pod obiekt kubaturowy w formie trapezowej rozciągające się od centralnego miejsca Placu aż po ul. 3 Maja. Z analizy obowiązujących zapisów Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego wynika, iż pierwszą wymienioną tam funkcją dopuszczoną do realizacji w tym terenie jest funkcja biurowa. Opracowano różne warianty obiektu biurowego, również ten, którego rzut daje możliwość budowy obiektu o wysokości zarówno zgodnej z obecnym Planem (20m), jak i wyższego, stanowiącego dominantę przestrzenną ul. Reymonta – biurowca o wysokości 50m pokazanego na pierwszej wizualizacji.

Widok w kierunku Placu Armii Krajowej z mostu nad Nacyną na ulicy Reymonta. Fotografia lewa – obiekt o wysokości 20m (zgodnej z MPZP); fotografia prawa – obiekt o wysokości 50m stanowiący dominantę ulicy Reymonta – propozycja zmiany zapisów MPZP.

Popularność Placu Armii Krajowej przez budową docelowego obiektu kubaturowego można zwiększyć poprzez wykonanie tymczasowego zagospodarowania terenu. Przykładem takiego rozwiązania może być instalacja – Patio, będące szczególną przestrzenią rekreacyjno-gastronomiczno-sportową, mogąca zarazem pełnić funkcję promocji miejsca jako terenu inwestycyjnego pod budowę obiektu biurowego.

Projektowane Patio jest tymczasowym, multifinkcjonalnym zagospodarowaniem przestrzeni aktywizującym różne formy rekreacji skupiającej wielu uczestników, zarówno wokół niego jak i Placu; elementem całkowicie rozbieralnym, który może być złożony w całości, lub w dowolnej konfiguracji w innym miejscu. Patio może stanowić nie tylko początkowy proces recyklingu, ale być już jego kontynuacją. Drewniana pergola, o obrysie zgodnym z obrysem przyszłego biurowca, składa się z modułowych elementów konstrukcyjnych umożliwiających zestawienia w dowolnej konfiguracji. Te elementy mogą zostać zamienione na takie, które pochodzą z rozbiórek obiektów lub innych budowli, które mogą zostać powtórnie użyte – patio stanie się polem formalnego eksperymentu budowlanego pokazującego proekologiczne podejście do kształtowania przestrzeni miejskich.

Przewężenie ulicy 3 Maja do dwóch pasów ruchu pozwoli na wyznaczenie w ramach jej szerokości elementów przestrzeni publicznych do tego czasu marginalizowanych – z przeznaczeniem dla pieszych, rowerzystów oraz na zieleń, której wyznaczenie będzie odtworzeniem tej pierwotnej, widocznej na zdjęciach i pocztówkach historycznych, a zarazem dopełnieniem tej przed biurowcem K1. Wschodnia strona ulicy 3 Maja z dwukierunkową drogą rowerową prowadzącą do centrum oraz ciągiem pieszym odseparowana jest do drogi pasem zieleni.

Przystanek autobusowy z ul. 3 Maja zostanie przesunięty w rejon planowanego obiektu kubaturowego przy Placu Armii Krajowej – w miejscu zatoczki zlikwidowanego przystanku posadzone zostaną drzewa, będące odtworzeniem historycznego założenia Promenadenstrasse. Za skrzyżowaniem będzie on kontynuowany, aż do połączenia z drzewami przed biurowcem K1. Istniejący kontrapas i pas rowerowy wzdłuż ul. 3 Maja na odcinku z centrum zostaną scalone i przesunięte na wschodnią stronę ulicy i złączone z ciągiem pieszym. Łuk skrętu z 3 Maja w Piłsudskiego w kierunku ul. Miejskiej został skorygowany w celu zwiększenia przestrzeni zarezerwowanej dla pieszych

Zdjęcie poniżej przedstawia fragment ul. Piłsudskiego w godzinach przedpołudniowych. Ulica zdominowana jest przez szeroką arterię komunikacyjną, jednokierunkową o dwóch pasach ruchu. W górnym fragmencie wyznaczono chodnik, wydzielony od jezdni pasem zieleni (krzewy), postój taksówek oraz kontrapas rowerowy. Ciągi piesze wyznaczone od południowej strony drogi są w wielu miejscach zbyt wąskie, zmieniają kierunki i są przewężane przez przystanki autobusowe oraz zjazdy.

Postój taksówek wyznaczono w miejscu bardzo nasłonecznionym, przez co w okresie letnim oczekiwanie na pasażerów staje się bardzo uciążliwe – pasażerowie wprowadzani się do już nagrzanych pojazdów. Kontrapas rowerowy okalający postój taksówek utrudnia wsiadanie pasażerów przez co może dochodzić do niespodziewanych kolizji.

Na zdjęcie wyżej naniesiono projektowane zmiany ulicy Piłsudskiego. Zawężona droga do dwóch pasów ruchu i maksymalnie 7m szerokości dosunięta zostanie do pasa zieleni przy północnym fragmencie ulicy. Przeniesieniu ulegną miejsca postojowe dla taksówek w okolice nowego przystanku, przy istniejącym punkcie przesiadkowym u wylotu ulicy Kościuszki. Kontrapas rowerowy przesunięty zostanie do Parku Starościńskiego a dalej poprowadzony będzie w rejon wejścia głównego do Starostwa.

Planowane zmiany układu drogowego pozwolą na poszerzenie południowego fragmentu ulicy – pas zieleni z drzewami oddzielający drogę od reprezentacyjnej Promenady prowadzącej do nowego Centrum Przesiadkowego. Promenada będzie miała na tyle dużą szerokość, iż wzdłuż nowego pasa zieleni wyznaczona zostanie dwukierunkowa droga rowerowa prowadząca na Plac Armii Krajowej – zestawienie funkcjonalne analogiczne do istniejącego na ul. Kościuszki.

Miejsce po przeniesionym przystanku autobusowym, wraz z pasem terenu przylegającym do ogrodzenia Sądu, zostanie uporządkowane i zazielenione. Promenada stanie się szczególną przestrzenią pieszą, o klinkierowej nawierzchni bez obniżeń i progów.

Rys historyczny.

Widok Promenadenstrasse, obecnie ul. 3 Maja, spod kaplicy Juliusza w kierunku centrum miasta pokazuje ciągłość dwutraktowego założenia reprezentacyjnej promenady miejskiej. Projektowane przekształcenia przestrzeni publicznych wokół Placu Armii Krajowej uwzględniają odtworzenie układu szpalery drzew. (Ze zbiorów Muzeum im. o. Emila Drobnego w Rybniku)

Widok Promenadenstrasse, obecnie ul. 3 Maja, spod nieistniejącego obecnie Żydowskiego Domu Pogrzebowego w kierunku budynku Starostwa (południowym), z czytelnie pokazanym dwutraktowym, reprezentacyjnym charakterem ulicy pełnej drzew. (Ze zbiorów Małgorzaty Płoszaj)

Bardzo ważnym elementem zawartym na fotografii jest staw na pierwszym planie, który uwidoczniony został również na fragmencie planu miasta autorstwa Henrego Grossa z 1913r. W projekcie przebudowy Placu Armii Krajowej nawiązaniem do nieistniejącego już stawu ma być ogród deszczowy w centralnym miejscu Placu. Na pocztówce ponadto uwidoczniona została aleja drzew wzdłuż ul. 3 Maja (Promenadenstrasse), która również zostaje odtworzona tym projekcie. (Ze zbiorów Muzeum im. o. Emila Drobnego w Rybniku)

Centrum Przesiadkowe.

Analiza możliwości zagospodarowania parkingu miejskiego przy ulicy Władysława Reymonta/Jankowickiej na Centrum Przesiadkowe znajduje się tutaj >> a wizualizacje poniżej.